وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ . خداوند شما را به سوگندهاى لغو و بىهوده نمىگيرد و لكن به دل شما كه آهنگ سوگند كند مىگيرد و خداوند آمرزنده و بردبار است . ( تفسير ادبى و عرفانى ) 222 - وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ . . تا آخر آيه . خداوندى كه از مهربانى ، عطاى خود را بر بندگان ريزان كرد و هركس را آنچه صلاح و بهينهء آن كس بود آن كرد ، بنگر كه چه كرد از فضل خود و چه نمود از كرم خود به اين زنان ضعيف نهاد و ملول طبع ، چون دانست كه به نيت ايشان با ضعف است و طبع ايشان با ملالت ، و طاقت دوام خدمت ندارند و در آن خللها پديد آرند ، ايشان را عذرى پديد كرد ، تا لختى طاعت و گران بارى خدمت از ايشان بيفتاد بىاختيار خودشان ! بىآنكه در آن براى آنها گناه و بزهى باشد ، باز چون روزگارى برآيد و نشاط بيفزايد و آرزوى خدمت و طاعت بريشان تازه شود آن عذر بريده گردد و خطاب باز متوجّه شود ، اينست نكوكارى و مهربانى خداوند ، اينست بنده‌نوازى او . شگفت‌تر آنكه در آن حال زن را از خدمت بازداشت نه از مخدوم ! تا اگر تن از خدمت بازماند دل از مخدوم باز نماند ! اين است خواست او ، و چنين آمد حكم او ، نه برخواست او اعتراض ، و نه از حكم او اعراض ، اين چنين است كه گويد : شهرى است بزرگ و من به دو درميرم * تا خود زنم و خود كشم و خود گيرم اين است كه خداوند هرچه خواهد كند و هرچه كند عين صلاح و صواب باشد . 223 - نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ . . تا آخر آيه . بنده را نفس است و دل ، نفس از عالم سفلى و اصل آن از آب و خاك است و دل از عالم علوى و اصل آن از نور پاك است ، نفس را مقام غيبت آمد ، و دل را مقام شهود ، حظّ يافتن نصيب نفس است ، و دل كه در مقام مشاهدت است بر او حرام است كه به مخلوقى گرايد و تا خود را از خلق باز نبرد ، طهارت نيابد كه خداوند پاك است و پاكان را دوست دارد . لطيفه : خداوند به داود فرمود خانهء ما را پاك گردان تا خداوند خانه به خانه فروآيد ! گفت : چگونه پاك گردانم ؟ فرمود : آتش عشق در آن زن تا هرچه نسبت بما ندارد سوخته شود پس از آن به جاروب حسرت بروب تا اگر چيزى مانده باشد از هواى نفس ، كه به آتش عشق نسوخته ! جاروب حسرتش بروبد ! كه عروس وصل ما با هواى نفس تو سازگار نباشد ! اى برادر روى ننمايد عروس دين تو را * تا هواى نفس تو در راه دين دارد قرار چون زنان تا كى نشينى بر اميد رنگ و بوى * همت اندر راه‌بند و گام زن مردانه‌وار [ آيات 228 - 226 ] ( تفسير لفظى ) 226 - لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فاؤُ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ . كسانى كه سوگند خوردند كه از زنان خود دور مانده و به ايشان نرسند ( مجامعت نكنند ، ) چهار ماه درنگ لازم است پس از چهار ماه اگر بازگشتند و به زنان خود رسيدند خداوند آمرزگار و بخشاينده است . 227 - وَ إِنْ عَزَمُوا الطَّلاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ . و اگر عزم طلاق دادن آنها دارند ، خداوند سوگند آنان را شنوا و عزم ايشان را دانا است .